GPT-5 przyspiesza badania w medycynie, energetyce i bezpieczeństwie

Wprowadzenie: kiedy nauka spotyka sztuczną inteligencję

Mam wrażenie, że ostatnie lata przyniosły nam prawdziwą rewolucję na styku technologii i nauki. Sam od dawna obserwuję, jak kolejne narzędzia AI przychodzą naukowcom z pomocą. Nauka przez wieki stanowiła fundament naszego rozwoju – to dzięki niej powstały szczepionki, silniki czy reaktory energetyczne. Jednak po wielu rozmowach z badaczami z różnych dziedzin, nie mogę odgonić myśli, że tempo odkryć bywa dziś rozczarowująco powolne.

Zwykle winna temu okazuje się biurokracja, wieloetapowe analizy lub po prostu… ograniczenia ludzkiego umysłu i czasu. Właściwie, właśnie tu na scenę wkracza GPT-5 – najnowsze dziecko OpenAI, które już od pierwszych testów w uczelnianych laboratoriach zaczyna zmieniać sposób, w jaki myślimy o badaniach naukowych. Chcę się z tobą podzielić moimi wrażeniami, spostrzeżeniami, a także opiniami praktyków, którzy codziennie korzystają z GPT-5. Przekonasz się, że AI przestało być tylko modnym dodatkiem do nauki – to dziś narzędzie pierwszego wyboru.

Sztuczna inteligencja jako partner naukowca

GPT-5: Nowa jakość codziennej pracy badawczej

Ostatnio miałem okazję uczestniczyć w kilku spotkaniach z ludźmi, którzy na co dzień działają na styku informatyki i nauk ścisłych. Przy kawie zadali mi proste pytanie: czego najbardziej brakuje w ich pracy? Odpowiedź pojawiła się błyskawicznie – czasu i rąk do pracy. GPT-5 staje się dla nich swego rodzaju „naukowym asystentem”, który:

• Projektuje eksperymenty w oparciu o najnowsze dane
• Analizuje złożone wyniki laboratoryjne bez zmęczenia
• Pisze projekty grantowe, streszczenia naukowe oraz pomaga w komunikacji międzydziedzinowej
• Błyskawicznie przeszukuje tysiące artykułów, by znaleźć perełki naukowe

Z własnego doświadczenia wiem, jak żmudna bywa praca nad wnioskami grantowymi – przepisanie streszczenia, skonsultowanie go z kolegami, a na koniec poprawki, poprawki i jeszcze raz poprawki. Tymczasem GPT-5 generuje podsumowania, proponuje struktury logiczne i – co najcenniejsze – podpowiada najnowsze źródła literaturowe niemal natychmiast.

Szybsze przechodzenie od pomysłu do wyników

Nie przesadzę, jeśli napiszę, że do tej pory analizowałem wyniki swoich badań po kilkanaście godzin tygodniowo. Dzięki testowanemu przez mnie narzędziu Consensus, wykorzystującemu możliwości GPT-5, mogłem w kilka chwil przejrzeć nawet najbardziej zawiłe artykuły naukowe i powiązać ich konkluzje z moimi wynikami eksperymentów. Wyobraź sobie, że spędzasz dwa dni na czytaniu kilku publikacji, a potem znajdujesz analogie i powiązania z pomocą AI – to nieocenione wsparcie, które pozwala wyjść na swoje w świecie, gdzie liczy się każda godzina pracy.

Model, który myśli jak zespół naukowców

Dla wielu badaczy kluczowa jest nie tylko szybka analiza, ale umiejętność kreatywnego łączenia wątków. GPT-5, w odróżnieniu od poprzednich generacji, potrafi:

• Tworzyć nowe hipotezy na bazie surowych danych
• Proponować metodykę eksperymentów dostosowaną do zmieniających się warunków
• Korygować wcześniejsze założenia na bieżąco, ułatwiając wyciąganie trafnych wniosków

Czyżby trafił nam się zespół multidyscyplinarny zamknięty w jednej maszynie? Właściwie – coraz częściej mam takie wrażenie.

Skok jakościowy względem poprzednich generacji

Szybkość i struktura – mocne strony GPT-5

Podczas testów wersji demo GPT-5 od razu rzuciło mi się w oczy, że czas reakcji jest niemal natychmiastowy. System obsługuje zarówno teksty, jak i tabele oraz wykresy – a robi to szybciej, niż jestem w stanie zareagować. Kiedy wrzuciłem do narzędzia dużą bazę wyników i poprosiłem o interpretację, nie musiałem czekać dni czy godzin, by uzyskać podsumowanie. GPT-5 działał w czasie rzeczywistym, porządkując dane, wskazując anomalie i proponując możliwe dalsze eksperymenty.

Co mi się szczególnie spodobało? Model nie zadowala się powierzchowną analizą. W przeciwieństwie do poprzednich wersji, potrafi:

• Automatycznie rozpoznawać kontekst zadania
• Utrzymywać logiczną spójność w rozbudowanych, złożonych analizach
• Płynnie przechodzić między językami, co dla międzynarodowych zespołów badawczych jest jak zbawienie

W codziennej pracy oznacza to koniec kłopotów z niedopasowanymi tłumaczeniami, czy błędami wynikającymi z niejasności językowych.

Porównania i testy skuteczności

Miałem okazję sprawdzić GPT-5 na tle GPT-4 Turbo, bazując na oficjalnych materiałach oraz własnych testach. Różnica jest odczuwalna gołym okiem, a liczby tylko to potwierdzają. GPT-5:

• Znacznie rzadziej popełnia błędy logiczne
• Radzi sobie z zadaniami wymagającymi długotrwałego myślenia (np. rozbudowane operacje matematyczne)
• Podaje konkretne uzasadnienia swoich propozycji i rozumowań
• Oferuje wielopoziomowe porównania analizowanych danych

Zasięgnąłem też opinii innych – u kolegów z Politechniki Warszawskiej model zdobył uznanie właśnie za umiejętność syntezy danych i pilnowanie, by żaden niuans nie umknął analizującym.

GPT-5 w praktyce: medycyna i energetyka

Diagnoza i leczenie na wyższym poziomie

Branża medyczna z natury wymaga bezbłędnej interpretacji danych, szybkiego wykrywania anomalii oraz nieustannej czujności przy analizie przypadków. Rozmawiałem ze znajomym lekarzem, który potwierdził: obecność GPT-5 w codziennej pracy oznacza krok naprzód w analizie wyników badań obrazowych, laboratoryjnych czy epidemiologicznych.

GPT-5, wyposażony w aktualne dane medyczne, potrafi:

• wskazywać potencjalne błędy w diagnozie
• weryfikować ryzyka związane z leczeniem
• sugerować dodatkowe testy lub możliwe drogi leczenia
• tłumaczyć pacjentom skomplikowane wyniki badań
• analizować populacje chorych pod kątem skuteczności terapii

Co ciekawe, konsultacje z użyciem AI umożliwiają częstszy kontakt pacjenta z lekarzem (przynajmniej wirtualnie) i efektywniejsze wykorzystywanie czasu pracy specjalistów. Prawda jest taka, że coraz częściej lekarze będą korzystać z asysty AI, bo w tym tempie rozwoju nie dotrą do każdego chorego, który wymaga opieki na już.

Energetyka: szybkie reagowanie i prognozowanie

W energetyce liczy się każda minuta – decyzje oparte na danych muszą zapadać właściwie tu i teraz. Specjaliści korzystający z GPT-5 szczególnie chwalą sobie funkcjonalności pozwalające:

• błyskawicznie analizować awarie i zagrożenia
• prognozować produkcję oraz konsumpcję energii w oparciu o dane historyczne i z wielu źródeł
• wskazywać optymalne scenariusze naprawcze
• automatyzować raportowanie oraz komunikację między zespołami technicznymi

W czasach, gdy energia bywa dobrem deficytowym, każda usprawniona reakcja – to wymierne oszczędności i bezpieczeństwo dostaw.

Sam, przygotowując analizy dla jednego z klientów z branży energetycznej, skorzystałem z GPT-5 do interpretacji dużych zbiorów danych telemetrycznych z sieci przesyłowych. Model, zamiast bezdusznych tabelek, zaproponował wizualizacje pokazujące, gdzie szukać potencjalnych strat, awarii czy punktów krytycznych. Takie zestawienie potrafi oszczędzić tygodni pracy całego zespołu!

Bezpieczeństwo narodowe i zarządzanie ryzykiem: sztuczna inteligencja na straży

Nowy wymiar kontroli i zapobiegania zagrożeniom

Osobiście fascynuje mnie to, jak AI wkracza do sfery, którą długo rezerwowaliśmy dla strategów i analityków bezpieczeństwa. GPT-5, dzięki ogromnej mocy obliczeniowej i analitycznej, daje narzędzia pozwalające:

• wczesne wykrywanie prób cyberataków
• modelowanie potencjalnych zagrożeń biologicznych (np. pandemia, nowy wirus)
• wspieranie służb w ocenie skutków dużych incydentów (awarie infrastruktury, ataki hybrydowe)

Nie jestem naiwny – każdy kij ma dwa końce. Sztuczna inteligencja niesie ryzyka, o których jeszcze pięć lat temu nikt nie myślał na poważnie. Jednak, jak pokazują badania, GPT-5 został wyposażony w złożone mechanizmy bezpieczeństwa. OpenAI prowadzi restrykcyjne testy, filtrując odpowiedzi modelu pod kątem szkodliwych treści biologicznych, a wszelkie niepożądane odpowiedzi są natychmiast wychwytywane i analizowane.

Według statystyk, poziom wprowadzania userów w błąd spadł z 4,8% do około 2,1%. Czy to dużo? Moim zdaniem to krok w dobrą stronę, choć wiesz, jak to w życiu – 100% pewności po prostu nie istnieje.

Monitorowanie treści i filtracja zagrożeń

Nie chcę straszyć, ale umiem sobie wyobrazić sytuację, w której niekontrolowany model AI mógłby zaprojektować schemat niebezpiecznego wirusa czy sekwencję kodu wywołującą awarię całej sieci elektroenergetycznej. Na szczęście tutaj GPT-5 dostał solidną „smycz” – każda sekwencja generowana w środowisku produkcyjnym przechodzi restrykcyjną kontrolę, a mechanizmy bezpieczeństwa reagują szybciej niż ludzki recenzent.

Przy okazji, warto dodać, że środowisko naukowe nie zostawia tego tematu samemu sobie. Co rusz pojawiają się nowe wytyczne i zbiory dobrych praktyk, jak bezpiecznie korzystać ze wsparcia AI w newralgicznych obszarach badawczych i strategicznych.

Przyspieszenie naukowych odkryć: droga od hipotezy do odkrycia

Automatyczne mapowanie wiedzy i szybsza synteza danych

Jako osoba pracująca przy kilku projektach z zakresu nauk przyrodniczych, doceniam, kiedy czas reakcji na wynik eksperymentu można skrócić niemal do zera. Albo przynajmniej mocno ograniczyć… GPT-5, we współpracy z narzędziami takimi jak Consensus, pozwala:

• w kilka minut porównać wyniki własnych badań z najnowszymi publikacjami
• automatycznie generować zestawienia hipotez, które warto sprawdzić w kolejnych eksperymentach
• wskazywać nowe kierunki badań na bazie analizy tysięcy rekordów bibliograficznych

Jeszcze rok temu do każdego konkursu grantowego musiałem przygotowywać rozbudowane analizy literatury. Dziś, z pomocą AI, w moment mam gotowe podsumowanie, zalecenia i ostrzeżenia dotyczące potencjalnych luk w projekcie czy możliwych błędów powielanych przez innych naukowców.

Mój znajomy, prowadzący badania nad nowymi materiałami, opowiadał mi, że GPT-5 dał mu wręcz przewagę czasową nad konkurencją – aplikacje grantowe były gotowe szybciej, korekta tekstów niemal z automatu, a streszczenia po angielsku trafiały bezpośrednio do recenzentów z zagranicy. Można powiedzieć: kto pierwszy, ten lepszy – a AI pomaga wygrać ten wyścig.

Perspektywy rozwoju: pęd ku nowym możliwościom w nauce

Testy, dostępność i kolejne kroki

Obecnie GPT-5 testuje wyselekcjonowane grono instytucji naukowych i partnerów branżowych, ale już pojawiają się przecieki, że pod koniec 2025 roku narzędzie zostanie udostępnione szerzej. Co ciekawe, zaplanowano równoległe wdrożenie API oraz „biurowego” chatbota – z myślą o zespołach badawczych, edukacji wyższej i sektorze praktycznym.

Dla mnie istotne jest to, że cały proces uczenia GPT-5 oparto na bazie superkomputerów Microsoft Azure AI. Dzięki temu udało się zwiększyć „inteligencję wizualną” modelu, poprawić możliwości programistyczne (tzw. agenci AI), a także umożliwić rozwiązywanie problemów, z którymi człowiek radzi sobie tydzień, a model – kilka minut.

Nie sposób nie docenić też pracy nad stabilnością i wiarygodnością odpowiedzi. Zmniejszono ryzyko fałszywych interpretacji, a wszelkie kontrowersje i krytyka – typowa dla środowiska naukowego – od razu trafiały na biurka programistów i twórców modeli AI.

Przyszłość nauki? GPT-5 tu i teraz

Mówi się, że nie ma róży bez kolców. Jasne, rozwój narzędzi AI kusi wizją niemal perfekcyjnej szybkiej analizy i wsparcia naukowców, ale każdy branżowy insider doda: nauka potrzebuje krytycznego myślenia, weryfikacji i ciągłego sprawdzania hipotez. Z moich obserwacji wynika, że GPT-5 nie zastąpi doświadczonego uczonego, lecz jest dziś jego najlepszym partnerem – takim, który nie śpi, nie męczy się i pomaga, gdy inni mają już dość.

Gdybym miał jednym zdaniem podsumować wpływ GPT-5, powiedziałbym: to narzędzie, które pozwala szybciej przejść z fazy pomysłu do konkretu – od pierwszych pytań, przez gąszcz badań, po wdrożenie w praktyce. Niezależnie, czy mówimy o leczeniu ciężkich chorób, budowie bardziej wydajnych paneli słonecznych czy zabezpieczeniu kraju przed cyberzagrożeniami.

Podsumowanie: nauka napędzana przez AI

Na zakończenie pozwolę sobie podzielić się kilkoma refleksjami. Sztuczna inteligencja, po latach raczej ostrożnych eksperymentów, zaczyna być traktowana jak równoprawny partner w świecie nauki. Wydaje się, że GPT-5 – przynajmniej w testach i pierwszych opiniach praktyków – wyznacza nowe standardy dla całego sektora badań, rozwoju medycyny, energetyki i dbałości o narodowe bezpieczeństwo.

Jak to w Polsce – często podchodzimy do nowości z nutką sceptycyzmu, ale nie bez powodu motto słynnej szkoły lwowsko-warszawskiej głosiło: „Wątpliwość jest początkiem mądrości”. Póki co, GPT-5 daje argumenty, by patrzeć na przyszłość nauki z umiarkowanym optymizmem – i właśnie to optimistyczne spojrzenie chciałem ci tutaj zostawić. Jeśli masz do czynienia z badaniami, analizami lub innowacjami – przynajmniej spróbuj tego narzędzia, a przekonasz się, że nie taki diabeł straszny, jak go malują.

***Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami w AI i automatyzacjach w badaniach naukowych, obserwuj nasz blog i śledź branżowe media. Czasami nawet najlepszy naukowiec potrzebuje przysłowiowego „dopalacza” do swoich badań, a GPT-5 wydaje się być właśnie takim, który pozwala wyjść na swoje w coraz bardziej wymagającym świecie nauki.***

—

Źródła i inspiracje:

• Oficjalny profil OpenAI na Twitterze (20.11.2025)
• Relacje i testy praktyczne polskich i zagranicznych naukowców w pierwszej fazie testów
• Opinie użytkowników narzędzi automatyzujących badania oparte o GPT-5
• Materiał filmowy OpenAI z wypowiedziami zespołu badawczego (link do filmu w źródle)
• Własne doświadczenia w testach wybranych rozwiązań automatyzacyjnych

—

Źródło: https://x.com/OpenAI/status/1991569987933458814